Robotyzacja przestaje być wyzwaniem technologicznym. Coraz częściej staje się wyzwaniem kompetencyjnym. Polska potrzebuje dziś nie tylko nowoczesnych technologii, ale przede wszystkim ludzi przygotowanych do pracy w zrobotyzowanym środowisku produkcyjnym. Takie wnioski płyną z raportu „Zapotrzebowanie rynku pracy na zawody, kwalifikacje i umiejętności w dziedzinie robotyka”, przygotowanego przez ekspertów Forum Automatyki i Robotyki Polskiej (FAIRP) w ramach działalności Branżowego Centrum Umiejętności w Dziedzinie Zawodowej Robotyka (BCU Robotyka Lublin).

BCU Robotyka Lublin funkcjonuje przy Zespole Szkół Transportowo-Komunikacyjnych im. Tadeusza Kościuszki w Lublinie i zostało utworzone we współpracy z Forum Automatyki i Robotyki Polskiej, które pełni rolę partnera branżowego przedsięwzięcia. Autorami raportu są eksperci Forum Automatyki i Robotyki Polskiej (FAIRP): Małgorzata Sołtysiak , ekspertka FAIRP oraz Sieci Badawczej Łukasiewicz – Instytutu Technologii Eksploatacji, oraz Maciej Antonik, ekspert FAIRP i prezes Edu4Industry. Opracowanie stanowi kompleksową diagnozę rynku pracy dla branży robotyki. Łączy analizę danych krajowych i europejskich, klasyfikacji zawodów, ofert pracy oraz badań przeprowadzonych wśród przedsiębiorstw wykorzystujących robotyzację i automatykę przemysłową. Jego celem było wskazanie, jakie kompetencje będą kluczowe dla rozwoju sektora w najbliższych latach oraz jak system edukacji powinien odpowiadać na potrzeby nowoczesnego przemysłu.

Robotyka to dziś znacznie więcej niż robot

Jednym z najważniejszych wniosków raportu jest zmiana sposobu postrzegania samej robotyki. Współczesne stanowiska pracy obejmują nie tylko programowanie robotów przemysłowych, ale również pracę z robotami współpracującymi (cobotami), autonomicznymi robotami mobilnymi (AMR), systemami wizyjnymi, automatyką przemysłową, bezpieczeństwem maszyn, sztuczną inteligencją, cyfrowymi bliźniakami czy analizą danych. Robotyk staje się dziś specjalistą rozumiejącym cały proces technologiczny, a nie pojedyncze urządzenie.

Jak podkreślają autorzy raportu – eksperci Forum Automatyki i Robotyki Polskiej – współczesna robotyka wymaga znacznie szerszych kompetencji niż jeszcze kilka lat temu.

Robotyka coraz rzadziej oznacza pracę z jednym urządzeniem. Dziś specjalista musi rozumieć cały proces produkcyjny – od robota i systemów sterowania, przez bezpieczeństwo maszyn i systemy wizyjne, aż po analizę danych czy rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji. Dlatego edukacja musi nadążać za tempem zmian technologicznych i uczyć kompetencji, które pozostaną aktualne niezależnie od producenta wykorzystywanej technologii – mówi Maciej Antonik, ekspert Forum Automatyki i Robotyki Polskiej(FAIRP), prezes Edu4Industry.

Polska ma potencjał, ale dystans do liderów wciąż pozostaje

Liczby nie pozostawiają wątpliwości. Według danych przytoczonych w raporcie na koniec 2024 roku w Polsce pracowało 26 427 robotów przemysłowych, z czego niemal 80 proc. wykorzystywano w przedsiębiorstwach produkcyjnych. Jednocześnie wskaźnik gęstości robotyzacji wynosi 81 robotów na 10 tys. pracowników przemysłu, podczas gdy średnia europejska osiąga 148, a w Niemczech aż 449 robotów. Dane pokazują, że potencjał dalszego rozwoju polskiej robotyzacji pozostaje bardzo duży.

Badanie przeprowadzone na potrzeby raportu wskazuje, że 58 proc. badanych pracodawców deklaruje umiarkowane lub duże trudności z pozyskaniem odpowiednio przygotowanych specjalistów. Prognozy są jednoznaczne – w najbliższych latach zatrudnienie na stanowiskach związanych z robotyką wzrośnie o 48 proc., przede wszystkim w obszarze inżynierii procesów robotycznych, systemów wizyjnych, utrzymania ruchu oraz automatyki.

Wyniki badań pokazują, że największym wyzwaniem jest dostosowanie systemu edukacji do dynamicznie zmieniających się potrzeb przemysłu. Potrzebujemy programów kształcenia i szkoleń rozwijających praktyczne, interdyscyplinarne kompetencje, odpowiadające rzeczywistym wymaganiom nowoczesnych przedsiębiorstw. Dlatego tak ważna jest aktywna obecność przedstawicieli branży w projektowaniu i realizacji procesu kształcenia oraz doskonalenia zawodowego. Tylko ścisła współpraca edukacji i biznesu pozwoli przygotować kadry gotowe do pracy w coraz bardziej zrobotyzowanym przemyśle – podkreśla Małgorzata Sołtysiak, ekspertka Forum Automatyki i Robotyki Polskiej (FAIRP), Sieci Badawczej Łukasiewicz – Instytutu Technologii Eksploatacji, współautorka raportu.

Kompetencje stają się kluczowym wyzwaniem

Z raportu wynika, że współczesna robotyka wymaga znacznie więcej niż znajomości obsługi robota czy języka programowania. Pracodawcy poszukują specjalistów posiadających praktyczne i interdyscyplinarne kompetencje, łączące wiedzę z zakresu robotyki, automatyki, elektroniki, informatyki, bezpieczeństwa maszyn oraz rozumienia procesów produkcyjnych.

W odpowiedzi na te wyzwania autorzy raportu rekomendują rozwój praktycznych form kształcenia – laboratoriów przemysłowych, staży oraz kwalifikacji sektorowych tworzonych we współpracy z przedsiębiorstwami. Model przygotowania kadr powinien umożliwiać rozwój kompetencji na kolejnych etapach kariery – od operatora stanowiska zrobotyzowanego i technika utrzymania ruchu, przez programistę robotów i integratora systemów, aż po specjalistów w obszarze robotów mobilnych, systemów wizyjnych i sztucznej inteligencji.

Edukacja musi rozwijać się razem z przemysłem

Raport jest jednym z efektów działalności realizowanej w ramach BCU Robotyka Lublin, którego celem jest budowanie nowoczesnego systemu kształcenia odpowiadającego na rzeczywiste potrzeby gospodarki. Pokazuje nie tylko aktualny stan rynku pracy, ale również kierunki rozwoju kompetencji, które będą decydować o konkurencyjności polskiego przemysłu w kolejnych latach.

– O przyszłości polskiego przemysłu zdecyduje nie liczba zainstalowanych robotów, ale liczba ludzi posiadających kompetencje, by skutecznie je wykorzystywać. Technologie są dziś szeroko dostępne, natomiast prawdziwą przewagę konkurencyjną budują wiedza, doświadczenie i współpraca między biznesem a edukacją. Raport przygotowany w ramach BCU Robotyka Lublin pokazuje, jakich kompetencji potrzebuje przemysł i w jakim kierunku powinien rozwijać się system kształcenia – podsumowuje Tomasz Haiduk, prezes Forum Automatyki i Robotyki Polskiej.

Raport „Zapotrzebowanie rynku pracy na zawody, kwalifikacje i umiejętności w dziedzinie robotyka”, przygotowany przez ekspertów Forum Automatyki i Robotyki Polskiej (FAIRP) w ramach działalności Branżowego Centrum Umiejętności w Dziedzinie Zawodowej Robotyka (BCU Robotyka Lublin), stanowi cenne źródło wiedzy dla szkół, uczelni, przedsiębiorstw, organizacji branżowych i instytucji odpowiedzialnych za rozwój kompetencji zawodowych. Pokazuje nie tylko aktualne potrzeby rynku, ale także kierunki rozwoju kompetencji, które będą decydować o konkurencyjności polskiego przemysłu w nadchodzących latach.

Raport w liczbach

Dane o rynku robotyki w Polsce

• 26 427 robotów przemysłowych pracowało w Polsce na koniec 2024 r.
• 79,5 proc. wszystkich robotów pracuje w przedsiębiorstwach produkcyjnych.
• 81 robotów na 10 tys. pracowników wynosi gęstość robotyzacji w Polsce.
• 148 robotów na 10 tys. pracowników wynosi średnia europejska.
• 449 robotów na 10 tys. pracowników wynosi gęstość robotyzacji w Niemczech.
• 657 podmiotów tworzy polską branżę robotyki.
• 13 458 studentów kształci się na kierunkach związanych z robotyką.

Wyniki badania przeprowadzonego na potrzeby raportu

• 58 proc. respondentów deklaruje umiarkowane lub duże trudności z pozyskaniem odpowiednio przygotowanych specjalistów.
• Analiza odpowiedzi przedsiębiorstw uczestniczących w badaniu wskazuje na 48-procentowy prognozowany wzrost zatrudnienia na analizowanych stanowiskach związanych z robotyką.
• Największy prognozowany wzrost zapotrzebowania dotyczy: inżynierów procesów robotycznych, specjalistów systemów wizyjnych, operatorów stanowisk zrobotyzowanych, specjalistów ds. bezpieczeństwa maszyn oraz techników utrzymania ruchu robotów.

Pełna wersja raportu „Zapotrzebowanie rynku pracy na zawody, kwalifikacje i umiejętności w dziedzinie robotyka” jest dostępna pod linkiem:

Publikacja zawiera szczegółową analizę rynku robotyki w Polsce i Europie, wyniki badań przedsiębiorstw oraz rekomendacje dotyczące rozwoju kwalifikacji i kompetencji dla nowoczesnego przemysłu.